سكزنجى سوز
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
اَللّهُ لاَ اِلهَ اِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ ٭ اِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللّهِ اْلاِسْلاَمُ
شو دنيا و دنيا ايچندهكى روحِ إنسانى و إنسانده دينكۡ ماهيت و قيمتلرينى و أگر دينِ حق اولمازسه، دنيا بر زندان اولماسى و دينسز إنسان، أكۡ بدبخت مخلوق اولديغنى و شو عالمكۡ طلسمنى آچان، روحِ بشرىيى ظلماتدن قورتاران يَا اَللّهُ و لاَ اِلهَ اِلاَّ اللّهُ اولديغنى آكۡلامق ايسترسهكۡ؛ شو تمثيلى حكايهجگه باق، ديكۡله:
أسكى زمانده ايكى قارداش، اوزون بر سياحته برابر گيدييورلر. گيت گيده تا يول ايكيلشدى. او ايكى يول باشنده جدّى بر آدمى گورديلر. اوندن صورديلر: "هانگى يول اييدر؟" او دخى اونلره ديدى كه: صاغ يولده قانون و نظامه تبعيت مجبوريتى واردر. فقط او كلفت ايچنده بر أمنيت و سعادت واردر. صول يولده ايسه، سربستيت و حرّيت واردر. فقط او سربستيت ايچنده بر تهلكه و شقاوت واردر. شيمدى إنتخابدهكى إختيار سزدهدر.
بونى ديكۡلهدكدن صوكۡره گوزل خويلى قارداش صاغ يوله تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّهِ دييوب گيتدى و نظام و إنتظامه تبعيتى قبول ايتدى. أخلاقسز و سرسرى اولان ديگر قارداش، صِرف سربستلك ايچون صول يولى ترجيح ايتدى. ظاهرًا خفيف، معنًا آغير وضعيتده گيدن بو آدمى خيالاً تعقيب ايدييورز:
ايشته بو آدم، درهدن تپهدن آشوب، گيت گيده تا خالى بر صحرايه گيردى. بردن مدهش بر صدا ايشيتدى. باقدى كه: دهشتلى بر آرسلان، ميشهلكدن چيقوب اوكۡا هجوم ايدييور. او ده قاچدى. تا آلتمش آرشين درينلگنده صوسز بر قويويه راست گلدى. قورقوسندن كندينى ايچنه آتدى. ياريسنه قدر دوشوب، أللرى بر آغاجه راست گلدى، ياپيشدى. قويونكۡ ديوارنده گوگرمش اولان او آغاجكۡ ايكى كوكى وار. ايكى فاره، برى بياض برى سياه، او ايكى كوكه مسلّط اولوب كسييورلر. يوقارىيه باقدى گوردى كه: آرسلان، نوبتجى گبى قويونكۡ باشنده بكلهيور. آشاغىيه باقدى گوردى كه: دهشتلى بر أژدرها، ايچندهدر. باشنى قالديرمش، اوتوز آرشين يوقاريدهكى آياغنه تقرّب ايتمش. آغزى قويو آغزى گبى گنيشدر. قويونكۡ ديوارينه باقدى گوردى كه: ايصيريجى مضر حشرات، أطرافنى صارمشلر. آغاجكۡ باشنه باقدى گوردى كه: بر اينجير آغاجيدر. فقط خارقه اولارق مختلف چوق آغاجلركۡ ميوهلرى، جويزدن ناره قدر باشنده يميشلرى وار. ايشته شو آدم، سوءِ فهمندن، عقلسزلغندن آكۡلامييور كه، بو عادى بر ايش دگلدر. بو ايشلر تصادفى اولاماز. بو عجيب ايشلر ايچنده غريب أسرار وار. و پك بيوك بر ايشلهييجى وار اولديغنى إنتقال ايتمدى. شيمدى بونكۡ قلبى و روح و عقلى، شو أليم وضعيتدن گيزلى فرياد و فغان ايتدكلرى حالده؛ نفسِ أمّارهسى، گويا بر شى يوقمش گبى تجاهل ايدوب، روح و قلبكۡ آغلاماسندن قولاغنى قپايوب، كندى كندينى آلداتهرق، بر باغچهده بولونويور گبى او آغاجكۡ ميوهلرينى يمگه باشلادى. حالبوكه او ميوهلركۡ بر قسمى زهرلى و مضر ايدى. بر حديثِ قدسيده جنابِ حق بيورمش: اَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِى بِى يعنى "قولم بنى ناصل طانيرسه، اونكۡله اويله معامله ايدرم."
ايشته بو بدبخت آدم، سوءِ ظن ايله و عقلسزلغى ايله، گورديگنى عادى و عينِ حقيقت تلقّى ايتدى و اويله ده معامله گوردى و گورويور و گورهجك! نه ئولويور كه قورتولسون، نه ده ياشايور، بويلهجه عذاب چكييور. بز ده شو مشئومى، بو عذابده بيراقوب دونهجگز. تا، اوتهكى قارداشكۡ حالنى آكۡلايهجغز.
ايشته شو مبارك عقللى ذات گيدييور. فقط برادرى گبى صيقنتى چكمييور. چونكه گوزل أخلاقلى اولديغندن گوزل شيلرى دوشونور، گوزل خوليالر ايدر. كندى كندينه اُنسيت ايدر. هم برادرى گبى زحمت و مشقّت چكمييور. چونكه نظامى بيلير، تبعيت ايدر، تسهيلات گورور. آسايش و أمنيت ايچنده سربست گيدييور. ايشته بر باغچهيه راست گلدى. ايچنده هم گوزل چيچك و ميوهلر وار. هم باقيلمديغى ايچون مردار شيلر ده بولونويور. قارداشى دخى بويله بريسنه گيرمشدى. فقط مردار شيلره دقّت ايدوب مشغول اولمش، معدهسنى بولانديرمش. هيچ إستراحت ايتمهدن چيقوب گيتمشدى. بو ذات ايسه، "هر شيئكۡ اييسنه باق" قاعدهسيله عمل ايدوب مردار شيلره هيچ باقمادى. ايى شيلردن ايى إستفاده ايتدى. گوزلجه إستراحت ايدهرك چيقوب گيدييور. صوكۡره گيت گيده بو دخى أوّلكى برادرى گبى بر صحراءِ عظيمهيه گيردى. بردن هجوم ايدن بر آرسلانكۡ سسنى ايشيتدى. قورقدى، فقط برادرى قدر قورقمادى. چونكه حسنِ ظنّيله و گوزل فكريله؛ "شو صحرانكۡ بر حاكمى وار. و بو آرسلان، او حاكمكۡ تحتِ أمرنده بر خدمتكار اولماسى إحتمالى وار" دييه دوشونوب تسلّى بولدى. فقط ينه قاچدى. تا آلتمش آرشين درينلگنده بر صوسز قويويه راست گلدى، كندينى ايچنه آتدى. برادرى گبى اورتهسنده بر آغاجه ألى ياپيشدى؛ هواده معلّق قالدى. باقدى ايكى حيوان، او آغاجكۡ ايكى كوكنى كسييورلر. يوقارىيه باقدى آرسلان، آشاغىيه باقدى بر أژدرها گوردى. عين قارداشى گبى بر عجيب وضعيت گوردى. بو دخى تدهّش ايتدى. فقط قارداشنكۡ دهشتندن بيكۡ درجه خفيف. چونكه گوزل أخلاقى، اوكۡا گوزل فكر ويرمش و گوزل فكر ايسه، اوكۡا هر شيئكۡ گوزل جهتنى گوسترييور. ايشته بو سببدن شويله دوشوندى كه: بو عجيب ايشلر، بربريله علاقهداردر. هم بر أمر ايله حركت ايدرلر گبى گورونويور. اويله ايسه، بو ايشلرده بر طلسم واردر. أوت بونلر، بر گيزلى حاكمكۡ أمريله دونرلر. اويله ايسه بن يالكۡز دگلم، او گيزلى حاكم بكۡا باقييور؛ بنى تجربه ايدييور، بر مقصد ايچون بنى بر يره سَوق ايدوب دعوت ايدييور. شو طاتلى قورقو و گوزل فكردن بر مراق نشئت ايدر كه: عجبا بنى تجربه ايدوب كندينى بكۡا طانيتديرمق ايستهين و بو عجيب يول ايله بر مقصده سَوق ايدن كيمدر؟ صوكۡره، طانيمق مراقندن طلسم صاحبنكۡ محبّتى نشئت ايتدى و شو محبّتدن، طلسمى آچمق آرزوسى نشئت ايتدى و او آرزودن، طلسم صاحبنى راضى ايدهجك و خوشنه گيدهجك بر گوزل وضعيت آلمق إرادهسى نشئت ايتدى. صوكۡره آغاجكۡ باشنه باقدى، گوردى كه، اينجير آغاجيدر. فقط باشنده، بيكۡلرله آغاجكۡ ميوهلرى واردر. او وقت [بتون، بوتون] [بتون، بوتون] قورقوسى گيتدى. چونكه قطعى آكۡلادى كه بو اينجير آغاجى، بر ليستهدر، بر فهرستهدر، بر سرگيدر. او مخفى حاكم، باغ و بوستانندهكى ميوهلركۡ نمونهلرينى، بر طلسم و بر معجزه ايله او آغاجه طاقمش و كندى مسافرلرينه إحضار ايتديگى أطعمهيه برر إشارت صورتنده او آغاجى تزيين ايتمش اولمالى. يوقسه بر تك آغاج، بيكۡلر آغاجلركۡ ميوهلرينى ويرمز. صوكۡره نيازه باشلادى. تا، طلسمكۡ آناختارى اوكۡا إلهام اولدى. باغيردى كه: "أى بو يرلركۡ حاكمى! سنكۡ بختكۡه دوشدم. سكۡا دخالت ايدييورم و سكۡا خدمتكارم و سنكۡ رضاكۡى ايستهيورم و سنى آرايورم." و بو نيازدن صوكۡره، بردن قويونكۡ ديوارى ياريلوب، شاهانه، نزيه و گوزل بر باغچهيه بر قپو آچيلدى. بلكه أژدرها آغزى، او قپويه إنقلاب ايتدى و آرسلان و أژدرها، ايكى خدمتكار صورتنى گيديلر و اونى ايچرىيه دعوت ايدييورلر. حتّى او آرسلان، كنديسنه مسخّر بر آت شكلنه گيردى.
ايشته أى تنبل نفسم! و أى خيالى آرقداشم!
گليكۡز! بو ايكى قارداشكۡ وضعيتلرينى موازنه ايدهلم. تا، اييلك ناصل اييلك گتيرر و فنالق، ناصل فنالق گتيرر؛ گورهلم، بيلهلم.
باقكۡز، صول يولكۡ بدبخت يولجيسى، هر وقت أژدرهانكۡ آغزينه گيرمگه منتظردر؛ تيترهيور و شو بختيار ايسه، ميوهدار و رونقدار بر باغچهيه دعوت ايديلير. هم او بدبخت، أليم بر دهشتده و عظيم بر قورقو ايچنده قلبى پارچهلانيور و شو بختيار ايسه لذيذ بر عبرت، طاتلى بر خوف، محبوب بر معرفت ايچنده غريب شيلرى سير و تماشا ايدييور. هم او بدبخت، وحشت و مأيوسيت و كيمسهسزلك ايچنده عذاب چكييور. و شو بختيار ايسه، اُنسيت و اُميد و إشتياق ايچنده تلذّذ ايدييور. هم او بدبخت، كندينى وحشى جاناوارلركۡ هجومنه معروض بر محبوس حكمنده گورويور و شو بختيار ايسه، بر عزيز مسافردر كه، مسافرى اولديغى مهماندارِ كريمكۡ عجيب خدمتكارلرى ايله اُنسيت ايدوب أگلهنييور. هم او بدبخت ظاهرًا لذيذ، معنًا زهرلى يميشلرى يمكله عذابنى تعجيل ايدييور. زيرا او ميوهلر، نمونهلردر. طاتمغه إذن وار، تا أصللرينه طالب اولوب مشترى اولسون. يوقسه، حيوان گبى يوتمغه إذن يوقدر. و شو بختيار ايسه طادار، ايشى آكۡلار. يمهسنى تأخير ايدر و إنتظار ايله تلذّذ ايدر. هم او بدبخت، كندى كندينه ظلم ايتمش. گوندوز گبى گوزل بر حقيقتى و پارلاق بر وضعيتى، بصيرتسزلگى ايله كنديسنه مظلم و ظلماتلى بر أوهام، بر جهنّم شكلنه گتيرمش. نه شفقته مستحقدر و نه ده كيمسهدن شكوايه حقّى واردر.
مثلا: بر آدم، گوزل بر باغچهده، أحبابلرينكۡ اورتهسنده، ياز موسمنده خوش بر ضيافتدهكى كيفه قناعت ايتمهيوب كندينى پيس مُسكرلرله سرخوش ايدوب؛ كنديسنى قيش اورتهسنده، جاناوارلر ايچنده آج، چيپلاق تخيّل ايدوب باغرمغه و آغلامغه باشلاسه، ناصل شفقته لايق دگل، كندى كندينه ظلم ايدييور. دوستلرينى جاناوار گوروب، تحقير ايدييور. ايشته بو بدبخت دخى اويلهدر و شو بختيار ايسه، حقيقتى گورور. حقيقت ايسه گوزلدر. حقيقتكۡ حُسننى درك ايتمكله، حقيقت صاحبنكۡ كمالنه حرمت ايدر. رحمتنه مستحق اولور. ايشته "فنالغى كندندن، اييلگى اللّٰهدن بيل" اولان حُكمِ قرآنينكۡ سرّى ظاهر اولويور. داها بونلر گبى سائر فرقلرى موازنه ايتسهكۡ آكۡلايهجقسكۡ كه: أوّلكيسنكۡ نفسِ أمّارهسى، اوكۡا بر معنوى جهنّم إحضار ايتمش. و اوتهكيسنكۡ حسنِ نيّتى و حسنِ ظنّى و حسنِ خصلتى و حسنِ فكرى، اونى بيوك بر إحسان و سعادته و پارلاق بر فضيلته و فيضه مظهر ايتمش.
أى نفسم و أى نفسمله برابر بو حكايهيى ديكۡلهين آدم!
أگر بدبخت قارداش اولمق ايستهمزسهكۡ و بختيار قارداش اولمق ايسترسهكۡ، قرآنى ديكۡله و حكمنه مطيع اول و اوكۡا ياپيش و أحكاميله عمل ايت.
شو حكايهِٔ تمثيليهده اولان حقيقتلرى أگر فهم ايتدكۡ ايسه؛ حقيقتِ دينى و دنيايى و إنسانى و ايمانى اوكۡا تطبيق ايدهبيليرسكۡ. مهملرينى بن سويلهيهجگم. اينجهلرينى سن كندكۡ إستخراج ايت.
ايشته باق! او ايكى قارداش ايسه، برى روحِ مؤمن و قلبِ صالحدر. ديگرى، روحِ كافر و قلبِ فاسقدر و او ايكى طريقدن صاغ ايسه، طريقِ قرآن و ايماندر. صول ايسه، طريقِ عصيان و كفراندر. و او يولدهكى باغچه ايسه، جمعيتِ بشريه و مدنيتِ إنسانيه ايچنده موقّت حياتِ إجتماعيهدر كه؛ خير و شر، ايى و فنا، تميز و پيس شيلر برابر بولونور. عاقل اودر كه: خُذْ مَا صَفَا دَعْ مَا كَدَرْ قاعدهسيله عمل ايدر، سلامتِ قلب ايله گيدر. و او صحرا ايسه، شو أرض و دنيادر و او آرسلان ايسه، ئولوم و أجلدر و او قويو ايسه، بدنِ إنسان و زمانِ حياتدر و او آلتمش آرشين درينلك ايسه، عمرِ وَسَطى و عمرِ غالبى اولان آلتمش سنهيه إشارتدر و او آغاج ايسه، مدّتِ عمر و مادّهِٔ حياتدر. و او سياه و بياض ايكى حيوان ايسه، گيجه و گوندوزدر و او أژدرها ايسه، آغزى قبر اولان طريقِ برزخيه و رواقِ اُخرويدر. فقط او آغز، مؤمن ايچون، زنداندن بر باغچهيه آچيلان بر قپودر و او حشراتِ مضرّه ايسه، مصيباتِ دنيويهدر. فقط مؤمن ايچون، غفلت اويقوسنه طالمهمق ايچون طاتلى ايقاظاتِ إلٰهيه و إلتفاتاتِ رحمانيه حكمندهدر و او آغاجدهكى يميشلر ايسه، دنيوى نعمتلردر كه؛ جنابِ كريمِ مطلق، اونلرى آخرت نعمتلرينه بر ليسته، هم إخطار ايديجى، هم مشابهلرى، هم جنّت ميوهلرينه مشتريلرى دعوت ايدن نمونهلر صورتنده ياپمش. و او آغاجكۡ برلگيله برابر مختلف باشقه باشقه ميوهلر ويرمهسى ايسه، قدرتِ صمدانيهنكۡ سكّهسنه و ربوبيتِ إلٰهيهنكۡ خاتمنه و سلطنتِ الوهيتكۡ طرّهسنه إشارتدر. چونكه "بر تك شيدن هر شيئى ياپمق" يعنى بر طوپراقدن [بتون، بوتون] نباتات و ميوهلرى ياپمق؛ هم بر صودن [بتون، بوتون] حيواناتى خلق ايتمك؛ هم بسيط بر يمكدن [بتون، بوتون] جهازاتِ حيوانيهيى ايجاد ايتمك؛ بونكۡله برابر "هر شيئى بر تك شى ياپمق" يعنى ذىحياتكۡ يديگى غايت مختلف الجنس طعاملردن او ذىحياته بر لحمِ مخصوص ياپمق، بر جلدِ بسيط طوقومق گبى صنعتلر؛ ذاتِ أحدِ صمد اولان سلطانِ أزل و أبدكۡ سكّهِٔ خاصّهسيدر، خاتمِ مخصوصيدر، تقليد ايديلمز بر طرّهسيدر. أوت، بر شيئى هر شى و هر شيئى بر شى ياپمق؛ هر شيئكۡ خالقنه خاص و قادرِ كلِّ شيئه مخصوص بر نشاندر، بر آيتدر. و او طلسم ايسه، سرِّ ايمان ايله آچيلان سرِّ حكمتِ خلقتدر و او مفتاح ايسه، يَا اَللّهُ لاَ اِلهَ اِلاَّ اللّهُ اَللّهُ لاَ اِلهَ اِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ در. و او أژدرها آغزى باغچه قپوسنه إنقلاب ايتمهسى ايسه، إشارتدر كه: قبر أهلِ ضلالت و طغيان ايچون وحشت و نسيان ايچنده زندان گبى صيقنتيلى و بر أژدرها بطنى گبى طار بر مزاره آچيلان بر قپو اولديغى حالده، أهلِ قرآن و ايمان ايچون زندانِ دنيادن بوستانِ بقايه و ميدانِ إمتحاندن روضهِٔ جنانه و زحمتِ حياتدن رحمتِ رحمانه آچيلان بر قپودر و او وحشى آرسلانكۡ دخى مونس بر خدمتكاره دونمسى و مسخّر بر آت اولماسى ايسه، إشارتدر كه: موت، أهلِ ضلالت ايچون [بتون، بوتون] محبوباتندن أليم بر فراقِ أبديدر. هم كندى جنّتِ كاذبهِٔ دنيويهسندن إخراج و وحشت و يالكۡزلق ايچنده زندانِ مزاره إدخال و حپس اولديغى حالده، أهلِ هدايت و أهلِ قرآن ايچون، اوتهكى عالمه گيتمش أسكى دوست و أحبابلرينه قاووشمغه وسيلهدر. هم حقيقى وطنلرينه و أبدى مقامِ سعادتلرينه گيرمگه واسطهدر. هم زندانِ دنيادن بوستانِ جنانه بر دعوتدر. هم رحمٰنِ رحيمكۡ فضلندن كندى خدمتنه مقابل أخذِ اجرت ايتمگه بر نوبتدر. هم وظيفهِٔ حيات كلفتندن بر ترخيصدر. هم عبوديت و إمتحانكۡ تعليم و تعليماتندن بر پايدوسدر.
الحاصل: هر كيم حياتِ فانيهيى أساس مقصد ياپسه، ظاهرًا بر جنّت ايچنده اولسه ده معنًا جهنّمدهدر و هر كيم حياتِ باقيهيه جدّى متوجّه ايسه، سعادتِ داريْنه مظهردر. دنياسى نه قدر فنا و صيقنتيلى اولسه ده؛ دنياسنى، جنّتكۡ إنتظار صالونى حكمنده گورديگى ايچون خوش گورور، تحمّل ايدر، صبر ايچنده شكر ايدر...
اَللّهُمَّ اجْعَلْنَا مِنْ اَهْلِ السَّعَادَةِ وَ السَّلاَمَةِ وَ الْقُرْآنِ وَ اْلاِيمَانِ آمِينْ
اَللّهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ صَحْبِهِ بِعَدَدِ جَمِيعِ الْحُرُوفَاتِ الْمُتَشَكِّلَةِ فِى جَمِيعِ الْكَلِمَاتِ الْمُتَمَثِّلَةِ بِاِذْنِ الرَّحْمنِ فِى مَرَايَا تَمَوُّجَاتِ الْهَوَاءِ عِنْدَ قِرَائَةِ كُلِّ كَلِمَةٍ مِنَ الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ قَارِءٍ مِنْ اَوَّلِ النُّزُولِ اِلَى آخِرِ الزَّمَانِ وَ ارْحَمْنَا وَ وَالِدَيْنَا وَارْحَمِ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِعَدَدِهَا بِرَحْمَتِكَ يَا اَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ آمِينَ وَالْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
٭ ٭ ٭
